Fil'm Hafızası
  • ANASAYFA
  • HAKKIMIZDA
    • BİZ KİMİZ?
    • EKİBİMİZ
    • İLANLAR
  • FİLM ÖNERİLERİ
    • Aksiyon – Macera
    • Animasyon
    • Belgesel
    • Bilim Kurgu – Fantastik
    • Biyografi – Tarih
    • Drama
    • Erotik
    • Komedi
    • Korku – Gerilim
    • Müzik – Müzikal
    • Romantik
    • Savaş
    • Suç – Gizem
    • Western
    Dream Scenario (2023)
    Bilim Kurgu - Fantastik

    Dream Scenario (2023)

    Zeynep İlay Erken
    3 hafta önce
    April Story (1998)
    Romantik

    April Story (1998)

    Ayşe Yapışık
    3 hafta önce
    Lessons of Darkness (1992)
    Film Önerileri

    Lessons of Darkness (1992)

    İpek Ömercikli
    3 hafta önce
    Iron Boy (2026)
    Film Önerileri

    Iron Boy (2026)

    Tuba Büdüş
    3 hafta önce
    Turna Misali (2021)
    Drama

    Turna Misali (2021)

    Tülay Işık Kalafat
    4 hafta önce
    The Settlers (2023) 
    Biyografi - Tarih

    The Settlers (2023) 

    Merve Çolak
    4 hafta önce
  • SİNEMA YAZILARI
    • 37. Ankara Film Festivali
    • 27. İzmir Film Festivali
    • 63. Antalya Altın Portakal
    • 33. Altın Koza
    • Ayvalık Film Festivali 2026
    • 45. İstanbul Film Festivali
    • Film Analizleri
    • Eleştiri – İzlenim
    • Liste
    • Özel Dosyalar
    • Röportajlar
    Vancouver Turkish Film Festival Direktörü Deniz Özden ile Söyleşi
    Röportajlar

    Vancouver Turkish Film Festival Direktörü Deniz Özden ile Söyleşi

    İpek Ömercikli
    12 saat önce
    Ankara Film Festivali Kısa Film İzlenimleri – 2
    37. Ankara Film Festivali

    Ankara Film Festivali Kısa Film İzlenimleri – 2

    Tuba Büdüş
    20 saat önce
    Düşünme, Sorgulama; Sadece Çalış: Un Bon Petit Soldat (2026)
    Eleştiri - İzlenim

    Düşünme, Sorgulama; Sadece Çalış: Un Bon Petit Soldat (2026)

    Tülay Işık Kalafat
    2 gün önce
  • HABERLER
    Cannes’dan Cafer Penahi Çağrısı
    Haberler

    Cannes’dan Cafer Penahi Çağrısı

    Eylül Ezgi Utuş
    37 dakika önce
    67. Selanik Uluslararası Film Festivali’nde Ödüller Sahiplerini Buldu
    Haberler

    67. Selanik Uluslararası Film Festivali’nde Ödüller Sahiplerini Buldu

    Arzu Ertaş
    7 saat önce
    Yeni James Bond, Robert Pattinson Oldu: Batman Rolünü Bırakacak!
    Haberler

    Yeni James Bond, Robert Pattinson Oldu: Batman Rolünü Bırakacak!

    Can Turbay
    1 gün önce
  • KISA FİLMLER
    Kötü Bir Gün (2024)
    Kısa Filmler

    Kötü Bir Gün (2024)

    Ayşe Şimal Gürdamar
    4 hafta önce
    The Party (2016)
    Kısa Filmler

    The Party (2016)

    Ekin Taneri
    1 ay önce
    Yalnızlık (2025)
    Kısa Filmler

    Yalnızlık (2025)

    Pelin Çılgın
    7 ay önce
  • SPOTIFY
    • Playlists
    • Podcasts
  • ETKİNLİKLER
    • Dinner Talks
    • Film Hafızası Akademi
    • Keşfetmenin Keyfi
  • GALERİLER
    • BiReplik
    • Bunları Biliyor Muydunuz?
    • Etkinlikler
    • Hafızadan Çıkmayanlar
  • İLETİŞİM
No Result
View All Result
  • ANASAYFA
  • HAKKIMIZDA
    • BİZ KİMİZ?
    • EKİBİMİZ
    • İLANLAR
  • FİLM ÖNERİLERİ
    • Aksiyon – Macera
    • Animasyon
    • Belgesel
    • Bilim Kurgu – Fantastik
    • Biyografi – Tarih
    • Drama
    • Erotik
    • Komedi
    • Korku – Gerilim
    • Müzik – Müzikal
    • Romantik
    • Savaş
    • Suç – Gizem
    • Western
    Dream Scenario (2023)
    Bilim Kurgu - Fantastik

    Dream Scenario (2023)

    Zeynep İlay Erken
    3 hafta önce
    April Story (1998)
    Romantik

    April Story (1998)

    Ayşe Yapışık
    3 hafta önce
    Lessons of Darkness (1992)
    Film Önerileri

    Lessons of Darkness (1992)

    İpek Ömercikli
    3 hafta önce
    Iron Boy (2026)
    Film Önerileri

    Iron Boy (2026)

    Tuba Büdüş
    3 hafta önce
    Turna Misali (2021)
    Drama

    Turna Misali (2021)

    Tülay Işık Kalafat
    4 hafta önce
    The Settlers (2023) 
    Biyografi - Tarih

    The Settlers (2023) 

    Merve Çolak
    4 hafta önce
  • SİNEMA YAZILARI
    • 37. Ankara Film Festivali
    • 27. İzmir Film Festivali
    • 63. Antalya Altın Portakal
    • 33. Altın Koza
    • Ayvalık Film Festivali 2026
    • 45. İstanbul Film Festivali
    • Film Analizleri
    • Eleştiri – İzlenim
    • Liste
    • Özel Dosyalar
    • Röportajlar
    Vancouver Turkish Film Festival Direktörü Deniz Özden ile Söyleşi
    Röportajlar

    Vancouver Turkish Film Festival Direktörü Deniz Özden ile Söyleşi

    İpek Ömercikli
    12 saat önce
    Ankara Film Festivali Kısa Film İzlenimleri – 2
    37. Ankara Film Festivali

    Ankara Film Festivali Kısa Film İzlenimleri – 2

    Tuba Büdüş
    20 saat önce
    Düşünme, Sorgulama; Sadece Çalış: Un Bon Petit Soldat (2026)
    Eleştiri - İzlenim

    Düşünme, Sorgulama; Sadece Çalış: Un Bon Petit Soldat (2026)

    Tülay Işık Kalafat
    2 gün önce
  • HABERLER
    Cannes’dan Cafer Penahi Çağrısı
    Haberler

    Cannes’dan Cafer Penahi Çağrısı

    Eylül Ezgi Utuş
    37 dakika önce
    67. Selanik Uluslararası Film Festivali’nde Ödüller Sahiplerini Buldu
    Haberler

    67. Selanik Uluslararası Film Festivali’nde Ödüller Sahiplerini Buldu

    Arzu Ertaş
    7 saat önce
    Yeni James Bond, Robert Pattinson Oldu: Batman Rolünü Bırakacak!
    Haberler

    Yeni James Bond, Robert Pattinson Oldu: Batman Rolünü Bırakacak!

    Can Turbay
    1 gün önce
  • KISA FİLMLER
    Kötü Bir Gün (2024)
    Kısa Filmler

    Kötü Bir Gün (2024)

    Ayşe Şimal Gürdamar
    4 hafta önce
    The Party (2016)
    Kısa Filmler

    The Party (2016)

    Ekin Taneri
    1 ay önce
    Yalnızlık (2025)
    Kısa Filmler

    Yalnızlık (2025)

    Pelin Çılgın
    7 ay önce
  • SPOTIFY
    • Playlists
    • Podcasts
  • ETKİNLİKLER
    • Dinner Talks
    • Film Hafızası Akademi
    • Keşfetmenin Keyfi
  • GALERİLER
    • BiReplik
    • Bunları Biliyor Muydunuz?
    • Etkinlikler
    • Hafızadan Çıkmayanlar
  • İLETİŞİM
No Result
View All Result
Fil'm Hafızası
No Result
View All Result
Home Sinema Yazıları Film Analizleri

Sınır Dışı Hafızanın Objektifinden: Reminiscences of a Journey to Lithuania (1972)

Ayşe Ekin Sağıroğlu Ayşe Ekin Sağıroğlu
5 yıl önce
Film Analizleri, Sinema Yazıları
Okuma Süresi: 5 min
0
1
Sınır Dışı Hafızanın Objektifinden: Reminiscences of a Journey to Lithuania (1972)
Facebook'ta PaylaşTwitter'da PaylaşWhatsapp'ta Paylaş

Reminiscences of a Journey to Lithuania (1972) Jonas Mekas’ın solmaya yüz tutmuş anıları etrafında şekillenmiş bir belgeseldir. Savaş sonrası Amerikan avangart sinemanın öncülerinden Mekas, seyahatleri sırasında “sınır dışı edilmiş insanların” [1] perspektifinden hayatı kaydetmiştir. Olay örgüsü temelde bu seyahatleri takip ederek filmi üçe ayırmıştır: New York, Semeniskiai ve Viyana. Mekas’ın filmlerinden, röportajlarından ve filmleri üzerine yazılan makalelerden hareketle, hafızayı merceğe alarak dönemin politik yapısı eşliğinde anılara odaklanmış olduğu söylenebilir. Reminiscences of a Journey to Lithuania filminde ritim ve ton, Mekas tarafından manipüle edilerek hafızaya rüyavari bir yolculuk vadediyor.

Belgesel Üslubu ve Ortak Anıların Hücumu

Reminiscences of a Journey to Lithuania kurgusal olmayan yapıya özgün çeşitli biçimleri bir arada barındırmaktadır. Bunlar; birinci kişi deneme, şiir ve günlüktür. Çoğunlukla öznel bir süjenin betimlenmesine olanak sağlayan belgesel biçimleri, bu filmde de herhangi bir istisna yaratmaz. Filme hükmeden “ortak anıların hücumu” temasına da bir nefes verir. Bolex’in kaydetmiş olduğu sekanslarının hepsi seyircinin önceki deneyiminde belli bir noktaya kadar mevcuttur. Mekas’ın kendi seslendirmesi onun öznelliğini ortaya koyan nitelikte olmasaydı, seyirci yüzlerini tanımadığı yakınlarının ve onu nereye götüreceğini bilmediği sokakların içerisinde kaybolabilirdi. Fakat yüzleri tanıyan ve tanıtan, caddeleri ağır ağır geçen birinin varlığı bu kaybolma hissinden seyirciyi nispeten uzaklaştırır.

Seyirci dönemin politik koşullarına deneyiminde olsa da olmasa da ortak edilmiştir. Hafıza parçalardan oluşur ve zaman ilerledikçe bu parçalar birbirleri arasında bağ kurar. Hiçbir anı kendisinden öncekilerden tamamen bağımsız değildir. Film üzerinden değerlendirilirse, Yahudi soykırımı da Mekas için böyle bir yerde durmaktadır. Yaptığı her şey bariz olarak onun sonucu olmasa bile, özünde ona bağlıdır çünkü “yerinden edilmiştir.” Mekas’ın kullandığı bu tabir, aslında sadece soykırım sebebiyle sınır dışı edilenleri ifade etmez, filmik yapıya da montajın konumundan bağlanır. Zaman ve mekânı manipüle eden montaj, Mekas’ın elinde 88 dakikalık bir anıların hücumuna dönmüştür. Ritmik açıdan oldukça tekinsiz hissettiren bu montaj kullanımı hatıraları çağrıştıracağı gibi aynı zamanda rüyaları da çağrıştırabilir. Farklı bir bilinç seviyesine eşlik, sürekli yeniden yapılandırma olanağı hafıza ve rüya kavramlarının ortak paydasında yer alır. Buna ek olarak filmik ögelerin kullanımı, izleme deneyimi de benzer bir yerde durur.

Reminiscences of a Journey to Lithuania adeta seyirciye sunulmuş; Mekas’a, ailesine ve anılarına ait görsel bir günlük gibidir. Dolayısıyla film “kendine dönüşlü yapıyı” (reflexive mode) filmik aparatı teşhir etmesiyle barındırır. Örneğin, bazı sahnelerde kameranın gösterilmesi ve Mekas’ın film hakkındaki monoloğu seyirciye bir film izlediğini hatırlatır.  Reminiscences of a Journey to Lithuania gerçek, anı veya rüya değil, bir filmdir. Film özelinde bahsedilen kendine dönüşlü biçimin kullanımı aynı zamanda seyircinin önceden kurmuş olduğu başka bir bağa gönderme yapar: Aile albümlerine bakmak veya unutulmuş anıları projeksiyondan seyretmek. Yeniden tanık olmak, hatırlamak ve yeniden yaşamak. Kameranın hafızası seyircinin hafızası ile birleşiyor.

Rastladığımız bir diğer biçim ise yönetmenin süje ile doğrudan ilişkilendiği “performansvari” biçimdir. Deneyim, hafıza, duygusal katılım, değer ve inançların sorgulanması gibi temalar Reminiscences of a Journey to Lithuania filminde irdelenmiştir. Mekas’ın kişisel anlatısı ve bilincine hücum eden anılarının görüntüleri aslında kendisini teşhir etmesi sebebiyle bu biçimin bir parçasıdır. Soykırım ve 2. Dünya Savaşı da yönetmenin son derece öznel olan perspektifinden seyirciye sunulmuştur.

Reminiscences of a Journey to Lithuania belgeselin şiirsel üslubuna daha yakındır. Bolex’ten çekilen görüntü gerçekliğin bir kaydı olsa da montajın kullanımı görüntüyü bir temsile daha da yaklaştırmıştır. Anıları hatırlıyormuşçasına farklı bir zaman ve gerçeklik paraleline seyirciyi davet eden montaj kullanımı bu noktada daha önce de belirtildiği gibi öznelliği pekiştirmiştir.

Tezatlık, Montaj ve Ses

Reminiscences of a Journey to Lithuania gerçekliği ve onu imleyen filmik yapının her şeyini montaj kullanımı baypas ederek hafızanın durdurulamaz karakterini filme taşır. Bahsedildiği üzere, yönetmenin şiirsel anlatısı ile desteklenen rüyavari yapı; içerik bakımından filme sessizce hükmeden 2. Dünya Savaşı teması, yapısal olarak montajın kullanımı ile tezatlık içerisindedir. Burada ilk olarak gerçek ve kurgu çatışması içerikte görülür. Sonrasında ise uyuşturan ve rahatlatan kesintisiz sekansların yeniden kurgulanması ile devamlı uykudan uyandırma hâli çatışma içerisindedir. Bu bağlamda, devamlılığın ihlali seyirciyi usulca zorlar. Reminiscences of a Journey to Lithuania filminde zamansal olarak üç ana bölüm dışında bir devamlılıktan söz etmek zordur. Ne içerik ne de formal özellikler filmde bir devamlılık hissi yaratır.

Zamansal ve mekânsal devamlılığın montaj dışındaki diğer ayağı ise sestir. Piyanonun egemenliğine karşın eş zamanlı olup olmadığı kestirilemeyen başka sesler de filmde mevcuttur. Ayrıca bu seslerin film evrenine ait olup olmadığı da bir muammadır. Yine de seyirciye direkt bir hitap barındıran Mekas’ın seslendirmesi filmi anlamlandırmak açısından müzikal ve atmosferik seslerin önünde gelir. Kendi görüşü, deneyimi eşliğinde seyirciye aktardığı otobiyografik geçmişi sayesinde Mekas, kendini hafızanın muğlaklığına karşın bir rehber olarak atar.

 

Not

[1] Vatandaşı olduğu veya ikamet ettiği ülkeden savaş veya baskı sonucu sınır dışı edilen, göç etmek zorunda bırakılan kişiler anlamını taşıyan “displaced person,” bu analiz yazsındna anlamından daha farklı bir biçimde de ele alınmıştır. “Yerinden edilmiş” anlamını taşıyan “displaced” kelimesi, sinemada montajı işaret edeceği için bu yol izlenmiştir.

 

 

Ayşe Ekin Sağıroğlu

2001 yılı sonbaharında İstanbul’da doğdu. Kadir Has Üniversitesi Radyo, Televizyon ve Sinema bölümü ile Psikoloji bölümünden mezun oldu. Kendini anlatmakta güçlük çektiğinden filmlerden kopya çeker. Rüyalardan yola çıkan kısa filmler çekmeyi ve psikanalitik film kuramını sever.

Etiketler: #Adolfas Mekas#Litvanya Seyahatinden Hatıralar#Pola Chapelle#Reminiscences of a Journey to Lithuaniabelgeseljonas mekas
Ayşe Ekin Sağıroğlu

Ayşe Ekin Sağıroğlu

2001 yılı sonbaharında İstanbul’da doğdu. Kadir Has Üniversitesi Radyo, Televizyon ve Sinema bölümü ile Psikoloji bölümünden mezun oldu. Kendini anlatmakta güçlük çektiğinden filmlerden kopya çeker. Rüyalardan yola çıkan kısa filmler çekmeyi ve psikanalitik film kuramını sever.

YazarınDiğer Yazıları

    The Girl with the Needle (2024): Bir Varmış Bir Yokmuş

    The Girl with the Needle (2024): Bir Varmış Bir Yokmuş

    3 Mart 2025
    Tchaikovsky’s Wife (2022)

    Tchaikovsky’s Wife (2022)

    3 Mart 2025
    From Russia With  Love (1963)

    From Russia With Love (1963)

    17 Aralık 2024
Sonraki Yazı
Jack Quaid Oppenheimer’in Kadrosuna Katıldı

Jack Quaid Oppenheimer'in Kadrosuna Katıldı

Yorumlar 1

  1. Gürsel says:
    2 yıl önce

    Filme dair harika bir yazı olmuş gerçekten.

    Yanıtla

Bir yanıt yazın Yanıtı iptal et

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Editörün Seçtikleri

37. Ankara Film Festivali’nde Kaçırılmaması Gerekenler

37. Ankara Film Festivali’nde Kaçırılmaması Gerekenler

Fil'm Hafızası
10 Kasım 2026

İzmir Kısa Film Festivali Günlükleri – 2

İzmir Kısa Film Festivali Günlükleri – 2

Tuba Büdüş
9 Kasım 2026

32. Sarajevo Film Festivali Günlükleri – 5

İzmir Kısa Film Festivali Günlükleri – 1

Tuba Büdüş
7 Kasım 2026

  • Hakkımızda
  • Gizlilik Politikası
  • KVKK
  • Çerez Politikası
  • İletişim

Fil'm Hafızası © 2023

No Result
View All Result
  • Fil’m Hafızası – Keşfetmenin Keyfi
  • Hakkımızda
    • Hakkımızda
    • Ekibimiz
    • İlanlar
  • Film Önerileri
    • Aksiyon – Macera
    • Animasyon
    • Belgesel
    • Bilim Kurgu – Fantastik
    • Biyografi – Tarih
    • Drama
    • Komedi
    • Korku – Gerilim
    • Müzik – Müzikal
    • Romantik
    • Savaş
    • Suç – Gizem
    • Western
  • Sinema Yazıları
    • 37. Ankara Film Festivali
    • 27. İzmir Film Festivali
    • 63. Antalya Altın Portakal
    • 33. Altın Koza
    • Ayvalık Film Festivali 2026
    • 45. İstanbul Film Festivali
    • 32. Altın Koza
    • 25. İzmir Kısa
    • Film Analizleri
    • Eleştiri – İzlenim
    • Liste
    • Özel Dosyalar
    • Röportajlar
  • Haberler
  • Kısa Filmler
  • Spotify
    • Podcasts
    • Playlists
  • Etkinlikler
    • Dinner Talks
    • Film Hafızası Akademi
    • Keşfetmenin Keyfi
  • Galeri
    • BiReplik
    • Bunları Biliyor Muydunuz?
    • Etkinlikler
    • Hafızadan Çıkmayanlar
  • İletişim

Fil'm Hafızası © 2023

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Create New Account!

Fill the forms below to register

All fields are required. Log In

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In