Hayao Miyazaki
Gerçekçilik ve fantastik sinema olmak üzere iki kola ayrılmış Japon sinemasında fantastik türün en başarılı örneklerini veren ve 50’lerde ortaya çıkan Japon Yeni Dalgası’nın doğurduğu sanatçılardan biri de anime türünün usta yönetmeni Hayao Miyazaki’dir. Sıra dışı kurguları, eğlenceli üslubu ve nefes kesen görsel teknikleriyle Miyazaki, uluslararası sinema dünyasına “Miyazaki sineması” olarak adını yazdırmıştır. İlk çıkışını Hustle Punch adlı televizyon dizisiyle yapan Miyazaki, 1997 yılında Prenses Mononoke ile birlikte o zamana kadarki en büyük başarısını elde etmiş, bu başarıyı Spirited Away (2001), Yürüyen Şato (2004), Küçük Deniz Kızı Ponyo (2008) gibi filmler sürdürmüştür.
Miyazaki yapımlarının temelinde yine köklü Japon geleneğinin uzanmaya devam ettiği aşikârdır. Nitekim ruh, hayalet, doğaüstü güçler gibi unsurlar; bunun yanı sıra geleneksel aile ve toplum yapısı, kırsal kesimlerde yaşayan insanların, büyücülerin ve cadıların karakter olarak bulunması, Miyazaki’nin, eski kültür yapısını modern sanat tekniğiyle bir araya getirdiğinin bir göstergesidir.
Anime yönetmenliği dışında ayrıca yazarlık ve manga çizerliği de yapan Miyazaki, aynı üslubu bu alanlarda da sürdürmüştür. Japon gündelik yaşamının bir parçası olan büyülü gerçeklik, Miyazaki’nin çizimlerinde tarihsel bir belge niteliği taşır. Çünkü Miyazaki’nin yansıtmak istediği yalnızca fantastik bir kurgu değil, aynı zamanda Japon geleneğini oluşturan temel unsurlar, yaşam biçimi ve kültürel kimliktir. Dolayısıyla Yürüyen Şato’da bir cadının evine konuk olurken aslında çağlar öncesi inançların nasıl uygulandığını, Spirited Away’de hayalet ve ruh inancının modern nesille tanışma öyküsünü izleriz. Ancak Miyazaki’yi gelenekçi bir fantastik kurgu yönetmenine ek olarak, dönemin akımı çerçevesinde de değerlendirmek gerekir; zira kendi mangasından bir post apokaliptik bilim kurgu türünde uyarladığı Rüzgârlı Vadi (1984), gelenekten beslenen olay örgülerinin dışına çıkan yeni ve bağımsız bir üslup arayışındaki Japon Yeni Dalgası’nın başarılı örneklerinden biridir.
Rabia Elif Özcan
