37.Ankara Film Festivali’nin kısa film seçkisi, birbirinden farklı hikâyeleri ve sinemasal yaklaşımları bir araya getirirken filmler arasında belirgin bir nitelik farkını da ortaya koydu. Soner Alan’ın Kısa Akıl’ı, hafıza ve politik geçmiş üzerine yaratıcı fikrini güçlü bir sinema diliyle buluştururken Sis Gürdal’ın Porkatal‘ı, cezaevinde büyüyen bir çocuğun dış dünyayla karşılaşmasını incelikle anlattı. Yaşar Güney Yurdakul’un Bir Gece Kadar Uzak‘ı, deprem sonrasında kendi geleceğini kurmaya çalışan genç bir kadının mücadelesini etkileyici bir ritimle aktarırken Zeynep Tarhan’ın Kare İçinde Kare’si, akademik otoritenin öğrencilerin yaratıcılığına müdahalesini cesur bir animasyonla eleştirdi. Çağatay Turan’ın Ateş Olmayan Yerden Duman Çıkmaz‘ı, İzmir’de bir gece boyunca gelişen yakınlaşmayı anlatırken Abdullah Harun İlhan’ın Sanat Okulu‘nu bir sanat okulunun mekânları, görüntüleri ve sesleri üzerinden kurduğu deneysel anlatımıyla izledik. Simay Başık’ın Yerden Yüksek’i, gece sokaklarını iki genç kadın için özgürlük ve dayanışma alanına dönüştürürken Elif Büşra Keleş’in Her Şey Dâhil‘i, bir aile tatilinde baba-kız ilişkisinin doğallığından beslenen, gerçek ile kurmacayı iç içe geçiren bir hikâye sundu.
Kısa Akıl (Yön. Soner Alan, 2026)
63.Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde En İyi Kısa Film Ödülü’nü, 27. İzmir Uluslararası Kısa Film Festivali’nde Gençlik Ödülü’nü kazanan Soner Alan imzalı Kısa Akıl, son dönemde izlediğim hem anlatısı hem de sinemasal anlatımıyla en etkileyici kısa filmlerden biri. Son derece yaratıcı bir fikirden hareket eden film, hafıza, unutmak, hatırlamak ve yüzleşmek üzerine düşündürürken politik bir meseleyi de anlatısının merkezine yerleştiriyor. Üstelik bunu doğrudan bir politik söyleme yaslanmadan, tek bir karakterin zihninde yaşanan mücadele üzerinden gerçekleştiriyor.
Emekli öğretmen Necla, oğluyla birlikte bir psikiyatri kliniğinde akli melekelerinin yerinde olup olmadığına dair rapor alması gerekmektedir. Bilişsel işlevlerinin değerlendirilmesi için yapılan testten 24 puan almış; doktorun değerlendirmesine göre beklenen sınırın hemen altında kalmıştır. Bunun üzerine doktor, Necla’ya oldukça sıradan görünen bir soru yöneltiyor: “Ülkemizin cumhurbaşkanı kimdir?” Necla önce tereddüt ediyor, ardından geçmişten isimler gelmeye başlıyor. Bülent Ecevit’in Bülent’ini, Süleyman Demirel’in Demirel’ini hatırlıyor ama son çeyrek yüzyıldır Türkiye’nin siyasal hayatını belirleyen ismi bir türlü söyleyemiyor. Daha doğrusu, hatırlayamıyor mu, yoksa hatırlamak mı istemiyor? Kısa Akıl tam da bu belirsizlik sayesinde yaratıcı çıkış fikrini çok daha zengin bir anlatıya dönüştürüyor.
Necla’nın gerçekten bilişsel sorunlar yaşadığı ve bu nedenle ismi hatırlamakta güçlük çektiği düşünülebilir. Bu durumda karakterin zihninde verdiği mücadele, hafızasını kaybetmemek ve kendi hayatı üzerindeki kontrolünü korumak için gösterdiği bir dirence dönüşüyor. Hatırlamak, geçmişi ve onunla birlikte yaşananları yeniden sahiplenmenin bir yolu hâline geliyor. Ancak ikinci bir ihtimal daha var: Necla, kendisine iyi gelmeyen, zihninde yer açmak istemediği bir dönemi ve onunla özdeşleşen ismi bilinçli olarak unutmayı seçmiş olabilir. Böyle bir okumada ise unutmak, karakterin kendisini koruma biçimlerinden birine dönüşüyor. Ne var ki gerektiğinde o ismi hafızasının karanlık dehlizlerinden çıkarabilecek olması, geçmişle yüzleşmekten kaçınmadığını da düşündürüyor. Film, bu iki ihtimalden birini kesinleştirmeyerek seyirciye geniş bir yorum alanı bırakıyor. Hatırlamanın mı, yoksa unutmanın mı daha büyük bir direnç biçimi olduğu sorusu da anlatının en güçlü taraflarından birini oluşturuyor.
Kısa Akıl’ın başarısı, bu yaratıcı fikri sinemasal açıdan da aynı yetkinlikle işleyebilmesinde yatıyor. Siyah-beyaz görüntülerin ışık ve gölgeyle kurduğu ilişki, Necla’nın zihnindeki belirsizliği ve yaşadığı kırılganlığı görünür kılıyor. Kamera hareketleri, kadrajların kuruluşu ve ses kurgusu, karakterin hafızasında sürdürdüğü mücadeleyi seyircinin de deneyimleyebileceği bir gerilime dönüştürüyor. Film, Necla’nın zihninde olup bitenleri açıklamaya çalışmak yerine görüntünün ve sesin olanaklarıyla hissettiriyor. Böylece kişisel bir hafıza sorunu ile toplumsal ve politik hafıza arasında güçlü bir bağ kuruluyor.
Filmin meta sinema kullanımı da ayrıca üzerinde durulmayı hak ediyor. Sinemanın kendi anlatım araçlarını görünür kılan bu tercih, pek çok örnekte karşılaştığımız biçimsel bir gösteriye dönüşmeden Necla’nın zihnindeki mücadeleyle bütünleşiyor. Gerçeklikle temsil, hatırlananlarla yeniden kurulanlar arasındaki sınırlar, filmin sinemasal yapısı içinde sorgulanıyor. Alan, meta sinemayı anlatının dışına taşan bir oyun olarak kullanmak yerine karakterin hafızasıyla organik bir ilişki içinde kuruyor. Bu nedenle filmin biçimsel arayışları, anlatmak istediği meselenin önüne geçmeden onu derinleştiriyor.
Bütün bu başarının merkezinde ise Sumru Yavrucuk’un hayranlık uyandıran oyunculuğu bulunuyor. Yavrucuk, Necla’nın zihninde yaşanan mücadeleyi yüzündeki küçük değişimlerle, bakışlarıyla, duraksamalarıyla ve sesindeki kırılmalarla görünür kılıyor. Karakterin gerçekten hatırlamakta güçlük mü çektiğini, yoksa bildiği bir şeyi söylememek için mi direndiğini anlamaya çalışırken oyunculuğun yarattığı belirsizlik de filmin temel meselesine katkıda bulunuyor. Yavrucuk’un performansı, Necla’yı hem kırılgan hem de dirençli bir karakter olarak seyircinin karşısına çıkarıyor.
Böylesine başarılı bir filmde yine de bazı ayrıntılara takılmamak mümkün değil. Özellikle psikiyatri kliniğinde geçen sahnelerde sağlık çalışanlarının davranışları ve hasta mahremiyetine ilişkin tercihler inandırıcılığı zedeliyor. Bir hastanın yanında başka bir hastaya ilişkin değerlendirmelerin konuşulması, hasta yakınlarıyla yapılan uygunsuz sohbetler ve doktorun deneyimsizliğini fazlasıyla görünür kılan davranışları, gerçek bir klinik ortamında karşılaşılması beklenen mesleki özenle bağdaşmıyor. Üstelik filmin geri kalanında bu kadar dikkatli kurulmuş bir anlatı varken söz konusu ayrıntılar daha da belirginleşiyor. Keşke klinik ortamının gerçekliğine de aynı titizlikle yaklaşılmış olsaydı.
Yine de bunlar Kısa Akıl’ın başarısını gölgelemekten uzak, neredeyse nazar boncuğu sayılabilecek eksiklikler. Alan, tek bir sorudan hareketle hafızanın kişisel ve politik boyutlarını tartışmaya açan, biçimsel arayışlarını anlatısıyla bütünleştiren son derece etkileyici bir film ortaya koymuş. Necla’nın zihnindeki mücadele sona erdiğinde seyirciyi de kendi hafızasıyla baş başa bırakıyor. Neleri hatırlıyoruz, neleri unutuyoruz ve en önemlisi, neleri unutmayı tercih ediyoruz? Kısa Akıl, bu soruları sinemanın kendi diliyle sormayı başaran, son dönemin en yetkin kısa filmlerinden biri.
Porkatal (Yön. Sis Gürdal, 2026)
Sis Gürdal’ın yazıp yönettiği, dünya prömiyerini Sarajevo Film Festivali’nde yapan, 27. Uluslararsı İzmir Kısa Film Festivali’nden En İyi Film dahil olmak üzere birçok ödülü adeta silip süpüren Porkatal, oldukça büyük bir meseleyi küçük bir çocuğun dünyasından anlatıyor. Altı yaşına kadar cezaevinde büyüyen bir çocuğun dışarıdaki hayatla ilk karşılaşmasına odaklanan film, on altı dakikalık süresine pek çok duygu ve deneyim sığdırıyor. Gürdal’ın en önemli başarısı ise anlatının taşıdığı ağır meseleyi büyütmeden, çocuğun dünyasını kendi sadeliği içinde görünür kılabilmesinde yatıyor. Filmin merkezinde altıncı yaş gününe kadar annesiyle cezaevinde yaşayan Engin var. Doğduğundan beri bildiği dünya duvarlarla çevrili ve hayatındaki yetişkinlerin neredeyse tamamı kadınlardan oluşuyor. Altı yaşına geldiğinde annesinden ayrılarak daha önce hiç görmediği anneannesi ve dedesinin yanına, köye gönderiliyor. Annesinin fotoğraflardan öğrettiği akrabalar bir anda ete kemiğe bürünüyor; hayvanlar, köy, yaşıtları ve cezaevinin dışında kalan koca dünya Engin için ilk kez gerçek bir deneyime dönüşüyor. Bu hikâyenin Türkiye sinemasının başyapıtlarından biri olan Tunç Başaran imzalı Uçurtmayı Vurmasınlar’ı (1989) hatırlatmaması mümkün değil. Cezaevini bir çocuğun algısından görme fikri iki filmi ister istemez birbirine yaklaştırıyor. Gürdal ise Engin’i cezaevinden dışarı çıkararak başka bir sorunun peşine düşüyor: Hayata ilişkin ilk bilgilerimizi içinde büyüdüğümüz küçücük dünyadan edinmişsek, o dünyanın dışına çıktığımızda bildiklerimizle ne yaparız? Porkatal tam da Engin’in bildikleriyle karşısına çıkan yeni hayat arasındaki mesafede büyüyor.
Filmin adı da bu öğrenme hâlinin içinden geliyor. Engin’in “portakal” yerine “porkatal” demesi, çocukluğa ait sevimli bir dil sürçmesinden daha fazlasını taşıyor. Hayat deneyimlenerek öğreniliyor ve Engin’in deneyim alanı altı yıl boyunca son derece sınırlı kalmış. Şimdi kelimeleri, insanları, hayvanları, duyguları ve ilişkileri yeniden tanıyor. İlk hoşlanma, ilk zorbalık, ilk öfke, akranları arasında kendine yer açma çabası… Gürdal bunların hiçbirini büyük cümlelerle anlatmaya girişmiyor. Engin’in göz hizasında kalıyor ve onun keşiflerini sakin bir biçimde takip ediyor.
Bu yeni dünyada Engin’in karşılaştığı en belirgin değişimlerden biri de erkeklik. Cezaevinde annesi ve diğer kadınları gözlemleyerek büyüyen çocuğun köydeki yeni rol modeli genç kuzeni oluyor. Film bu karşılaşmayı açıklamalarla büyütmek yerine küçücük davranışların içine yerleştiriyor. Engin’in kadınlardan gördüğü bir alışkanlıkla bandı bacaklarına yapıştırıp çektiği sahne filmin en etkileyici anlarından biri. Kuzeninin bandı elinden almasıyla Engin’in yüzünde beliren şaşkınlık, çocuğun henüz adını bile koyamadığı bir toplumsal cinsiyet kuralıyla ilk karşılaşmalarından birine dönüşüyor. “Bunu neden yapmamalıyım?” sorusunu söylemesine gerek kalmıyor. Küçücük bir hareket, Engin’in kadınların dünyasından erkeklerin dünyasına geçerken karşılaşacağı kodlara dair çok şey anlatıyor.
Daha ağır bir kırılma ise hoşlandığı kız aracılığıyla geliyor. Engin, kendi ailesine ilişkin büyük bir gerçeği yıllardır yanında yaşayan yetişkinlerden değil, henüz yeni tanıdığı bir akranından öğreniyor. Cezaevinde doğmuş, hayatının ilk altı yılını orada geçirmiş bir çocuğun kendi hikâyesini dışarıdaki insanların bildikleri üzerinden keşfetmesi sahneyi fazlasıyla acı bir yere taşıyor. Gürdal yine duyguyu zorlamıyor. Film seyircisini ağlatmak için üzerine basa basa konuşmadığı için Engin’in yaşadığı sarsıntı daha güçlü hissediliyor. Kısa filmin en zor taraflarından biri de bu: On altı dakikanız varsa her sahnenin anlatının dolaşımına katılması gerekir. Porkatal birkaç küçük sahnesinde bunu çok iyi başarıyor. Koli bandı, yanlış söylenen bir kelime ya da iki çocuk arasındaki kısa bir konuşma filmin ana meselesine temiz kan pompalayan damarlar hâline geliyor. Anlatacak çok şeyi olduğu hâlde her ayrıntıyı açıklama telaşına kapılmaması filmin önemli meziyetlerinden.
Engin’i canlandıran Musab Yılmaz da bu sadeliğin merkezinde. Çocuk oyuncularda zaman zaman karşılaştığımız duyguyu büyüterek gösterme eğiliminden uzak, oldukça doğal bir performans sergiliyor. Engin’in merakını, şaşkınlığını, kırgınlığını ve çevresinde olup bitenleri anlamaya çalışırken yüzünde beliren küçük değişimleri gösterişsiz biçimde taşıyor. Anlatının birkaç noktasında inandırıcılığı sorgulatan anlar bulunsa da bunlar Porkatal’ın genel etkisini zayıflatmıyor. Gürdal’ın filmi hüzünlü, sıcak ve ölçülü. Meselesinin ağırlığını seyircinin üzerine yüklemek yerine Engin’in dünyasında sakin sakin dolaşmayı tercih ediyor. İzmir Kısa Film Festivali’nde izlediğimiz Porkatal, hem çocukluğun kırılganlığına yaklaşımı hem de kısa film anlatısının olanaklarını kullanma biçimiyle öne çıkan yapımlardan biri.
Bir Gece Kadar Uzak (Yön. Yaşar Güney Yurdakul, 2026)
6 Şubat depremleri, yakın tarihimizin en büyük toplumsal travmalarından birini yarattı ve doğal olarak sinemada da geniş bir karşılık buldu. Felaketin hemen ardından başlayan kayıt çabası zamanla farklı anlatılara dönüştü; çadır ve konteyner kentlerde yaşayan aileler, sınava hazırlanan gençler, uzuvlarını kaybedenler, kadınlar ve gündelik hayatı yeniden kurmaya çalışan insanlar üzerine pek çok kısa ve uzun metraj film yapıldı. Yaşar Güney Yurdakul’un Bir Gece Kadar Uzak’ı ise bu geniş toplumsal travmayı tek bir genç kadının hayatına, onun küçük görünen ama hayati önem taşıyan mücadelesine indirerek kendine ayrı bir alan açıyor.
Seher (Nila Yari), ailesiyle birlikte deprem bölgesinde yaşayan, üniversite sınavına hazırlanan ve baterist olmayı hayal eden genç bir kadın. Bu son ayrıntı karakterin kuruluşunda önemli. Geleceğe ilişkin arzusu, içinde bulunduğu koşulların ona dayattığı güvenli ve kestirme bir kurtuluş fikrine sığmıyor. Üstelik çalışabileceği bir baterisi bile yok. Enkazdan ve hurdaya çıkmış araçlardan topladığı parçalarla kendi enstrümanını kuruyor. Bir hurda aracın bagajında Seher baterisini çalarken hemen ön tarafta başka bir gencin aracın motoruyla uğraştığı görüntü, filmin dünyasını tek başına özetleyebilecek kadar güçlü: Yıkıntıların ortasında iki genç, ellerinde kalan malzemelerle geleceklerini kurmaya çalışıyor.
Yurdakul, deprem sonrasındaki hayatı büyük dramatik olaylardan çok gündelik ihtiyaçların birbiri üzerine binmesiyle görünür kılıyor. Seher’in sınava giriş belgesi kayboluyor. Normal koşullarda birkaç dakikada çözülebilecek bu sorun, bilgisayara ve yazıcıya erişimin bile güç olduğu bir yerde hayat memat meselesine dönüşüyor. Bir yandan belgeyi araması, bir yandan okula yetişmesi, annesinin isteğiyle erzak kuyruğuna girmesi gerekiyor. Makarna, su, sınav belgesi, internet, yazıcı… Olağan hayatın sıradan ayrıntıları deprem bölgesinde ayrı ayrı mücadele verilmesi gereken şeylere dönüşüyor. Eczanede yazıcı aradığı sahnedeki küçük yanlış anlaşılma da trajediyi büyütmeden, gündelik hayatın absürtlüğünü yakalayan çok iyi bir an.
Seher’in sürekli hareket hâlinde oluşu filmin biçimini de belirliyor. Bisikletiyle ev, okul, erzak dağıtım noktası, arkadaşının kaldığı yer ve hurda araçların bulunduğu alan arasında dolaşıp duruyor. Kamera bu hareketi takip ederken kurgu da Seher’in yetişmesi, bulması ve çözmesi gereken şeylerin temposuna uyuyor. Fondaki bateri ritmi ise müziğin ötesinde bir işlev kazanıyor; Seher’in öfkesi, telaşı ve hayata tutunma inadının nabzı gibi filmin içinde atıyor. Belgesini çıkaramadığı ve kendi elleriyle yaptığı baterinin parçalandığını gördüğü anda yaşadığı kırılmada bile ellerinin yeniden bir yüzey üzerinde ritim araması, karakter hakkında uzun açıklamaların verebileceğinden fazlasını söylüyor.
Ev içindeki küçük ayrıntılar da Seher’in mücadelesine başka bir katman ekliyor. Annesine yardım eden, aile içindeki bakım yükünü paylaşan genç kadının ataerkil düzene karşı itirazını konuşmalarının arasından hissediyoruz. Böylece deprem, yoksulluk ve gelecek kaygısının yanına genç bir kadının kendi hayatını belirleme arzusu ekleniyor. Yari de Seher’in öfkesini, hayal kırıklığını ve direncini melodrama yaslanmadan taşıyor. Yurdakul, depremi yeniden temsil etmeye çalışmak yerine onun üç yıl sonra sıradan hayatın en küçük ayrıntılarında nasıl yaşamaya devam ettiğine bakıyor. Seher’in baterisi de tam burada filmin en güzel karşılığını buluyor: Etrafındaki dünya parçalanmış olabilir ama o, elinde kalan parçalarla hâlâ kendi ritmini kurmaya çalışıyor.
Kare İçinde Kare (Yön. Zeynep Tarhan, 2026)
Bir öğrencinin, kendisine sinema yapmayı öğretmekle görevli akademisyenleri yaratıcılığının önündeki en büyük engel olarak görmesi, başlı başına dikkat çekici bir eleştiri. Kare İçinde Kare, üniversitede film üretmeye çalışan gençlerin karşılaştıkları müdahaleleri, akademik otoriteyi cadılarla özdeşleştiren kısa bir animasyonla anlatıyor. Öğrencilerin hayal ettikleri filmlerin öğretim üyelerinin yönlendirmeleriyle nasıl değiştiğini, başlangıçtaki fikirlerinden nasıl uzaklaştığını oldukça yalın bir anlatımla ortaya koyuyor. Üstelik bunu, söz konusu otoritenin hâlâ bir parçası olan genç bir sinemacının bakış açısından yapıyor.
Filmin en güçlü yanı, eleştirdiği mekanizmayı karmaşık bir hikâyeye ihtiyaç duymadan görünür kılabilmesi. Öğrencinin zihnindeki yaratıcı düşüncenin, her müdahaleyle biraz daha başka bir şeye dönüşmesi, sanat eğitiminde rehberlik ile yaratıcılığı sınırlandırma arasındaki hassas çizgiyi sorgulatıyor. Akademisyenlerin cadılar olarak temsil edilmesi ise bu eleştiriyi oldukça doğrudan ve alaycı bir dile taşıyor. Öğretim üyelerinin yalnızca yol gösteren kişiler değil, öğrencinin üreteceği eserin biçimini ve içeriğini belirleyen otoritelere dönüşmesi, filmin temel meselesini oluşturuyor. Yönetmenin finalde kendisini de anlatıya dahil ederek bütün bu süreci bir kâbus olarak sunması, eleştirisini kişisel bir deneyimle ilişkilendiriyor. Böylece film, yalnızca bir eğitim sistemine yönelik itiraz olmaktan çıkıp yönetmenin kendi üretim koşullarına ilişkin bir hesaplaşmaya dönüşüyor.
Bu anlatının animasyonla kurulması da ayrıca değerli. Türkiye’de kısa film üretiminde animasyonun görece sınırlı bir yer tutması ve özellikle bağımsız animasyon alanındaki üretim koşullarının zorlukları düşünüldüğünde, genç bir yönetmenin bu ifade biçimini tercih etmesi önemli. Animasyonun sunduğu görsel özgürlük, akademisyenlerin cadılara dönüştürülmesini ve yaratıcı fikirlerin müdahalelerle değişmesini doğrudan gösterebilmesine olanak tanıyor. Filmin biçimiyle eleştirdiği mesele arasında da anlamlı bir ilişki kuruluyor: Yaratıcılığın sınırlandırılmasına karşı çıkan bir çalışma, kendi anlatımında hayal gücünün imkânlarından yararlanıyor.
Bununla birlikte Kare İçinde Kare, ele aldığı meseleye yönelik cesur tavrına rağmen sinemasal açıdan oldukça sınırlı bir çalışma. Anlatmak istediğini kısa sürede, açık ve etkili biçimde ortaya koyuyor; ancak bu fikri daha kapsamlı bir sinema deneyimine dönüştürmüyor. Bir öğrenci ödevi, akademik otoriteye karşı hazırlanmış yaratıcı bir itiraz ya da kişisel bir görsel manifesto olarak değerlendirildiğinde son derece anlamlı. Ne var ki Ankara Film Festivali’nin kısa film yarışmasındaki diğer yapımlarla birlikte düşünüldüğünde, henüz bir sinema eseri olarak yeterince gelişmemiş olduğu hissediliyor. Filmin taşıdığı eleştirel cesaret ve animasyon tercihi takdiri hak etse de bunlar tek başına onu güçlü bir kısa filme dönüştürmeye yetmiyor.
Ateş Olmayan Yerden Duman Çıkmaz (Yön. Çağatay Turan, 2025)
Çağatay Turan’ın Ateş Olmayan Yerden Duman Çıkmaz filmi, sevgilisinden yeni ayrılan Ekim’in bir arkadaşının davetiyle katıldığı rakı masasında Beril’le tanışmasını ve birlikte geçirdikleri geceyi anlatıyor. İzmir’in Kemeraltı semtinde başlayan gün, arkadaş evlerine, sokaklara ve nihayet gün doğumunun izlendiği bir tepeye uzanıyor. Ekim’in önceki ilişkisinin artık birbirlerini sevmedikleri için sona erdiğini öğreniyoruz. Dolayısıyla yeni bir yakınlaşmanın önünde geçmiş ilişkiden kaynaklanan belirgin bir duygusal engel bulunmuyor. Film, bir ilişkinin bitişinden çok başka bir ilişkinin başlama ihtimaline odaklanıyor. Ancak bu ihtimalin yarattığı heyecanı, tereddütleri ya da iki insanın birbirini tanıma sürecini yeterince derinleştiremiyor. Gece boyunca gelişen olaylar da birbirini besleyen bir anlatı kurmaktan çok, art arda sıralanan karşılaşmalar ve sohbetler olarak kalıyor.
Filmin önemli bir bölümünü rakı masalarında geçen uzun sohbetler oluşturuyor. Birlikte içmenin, konuşmanın ve geceyi uzatmanın kendine özgü ritmi, anlatının temelini oluşturabilecek kadar güçlü bir malzeme. Üstelik günümüzün baskıcı toplumsal atmosferinde rakı masası, içki içilen bir yer olmaktan çok daha fazlası. Rakı sofrası; bir araya gelmenin, paylaşmanın ve özgürce konuşmanın da mekânı. Ne var ki filmde bu masaların sıcaklığı, sohbetlerin akıcılığı ve karakterler arasında gelişen samimiyet yeterince hissedilmiyor. Doğaçlama izlenimi veren diyaloglar, gündelik konuşmaların doğallığını yakalamakta zorlanırken sohbetler de karakterlerin dünyasını açmak yerine çoğu zaman kendi içinde başlayıp bitiyor. Gecenin ilerleyen saatlerinde uğranan arkadaş evlerinden birinde karşılaştığımız kadın karakter ise bu kopukluğu daha da belirginleştiriyor. Sert ve histerik tepkileriyle öne çıkan karakterin davranışları herhangi bir bağlama oturtulmuyor. Böylece kadın karakter, hikâyeye katkıda bulunan bir kişilikten çok, aşırı tepkileriyle tanımlanan karikatürize bir figüre dönüşüyor.
Gecenin rakı masalarından sokaklara taşınmasıyla birlikte filmde farklı bir anlatım biçimi beliriyor. Özellikle arabada, mahalle arasında ve gün doğumunun karşılandığı tepede geçen bölümlerde görüntü ile sesin birbirinden ayrılması, yaşananlarla hatırlananlar ya da hayal edilenler arasında belirsiz bir alan açıyor. Karakterlerin birbirlerine verdikleri, tutulup tutulmayacağını bilmediğimiz sözler ve hiçbir yere varmayacakmış gibi görünen konuşmalar, bu bölümlerde daha anlamlı hâle geliyor. Filmin en güçlü anları da burada ortaya çıkıyor. Söylenen sözlerden çok, o sözlerin geçiciliğinin hissedildiği bu sahnelerde, iki insanın bir geceliğine birbirlerinin hayatına dokunmasının yarattığı duyguya yaklaşabiliyoruz. Ancak bu biçimsel arayış, filmin geneline yayılamadığı için anlatının bütününü taşıyacak bir güce ulaşamıyor.
Öte yandan karakterlerin gece boyunca alkol tüketmesine rağmen Ekim’in araç kullanmaya devam etmesi, filmin görmezden gelinemeyecek tercihlerinden biri. Alkollü araç kullanımı, hem sürücünün hem de başkalarının hayatını tehlikeye atan bir davranış olmasına rağmen filmde herhangi bir sorgulamaya ya da gerilime yol açmıyor. Üstelik bu sahneler, karakterlerin yakınlaşmasının ve gecenin romantik atmosferinin bir parçası olarak karşımıza çıkıyor. Bu nedenle söz konusu davranışın anlatı içinde böylesine olağanlaştırılması rahatsız edici bir etki yaratıyor. Hikâyenin geçtiği İzmir de benzer biçimde anlatının sunduğu imkânlardan yeterince yararlanılamayan bir unsur olarak kalıyor. Kemeraltı’nda başlayan filmde birkaç mahalle görüntüsü ve şehre tepeden bakılan sahne dışında kentin gündelik hayatıyla pek karşılaşmıyoruz. İzmir, karakterlerin deneyimini şekillendiren bir mekâna dönüşmekten çok, gecenin geçtiği şehir olarak varlığını sürdürüyor.
Ateş Olmayan Yerden Duman Çıkmaz, sıradan bir gecenin içinde filizlenen yakınlığı anlatmaya çalışırken ne karakterler arasındaki ilişkinin duygusal karşılığını ne de gecenin kendine özgü atmosferini bütünüyle kurabiliyor. Doğaçlama hissi veren diyalogların her zaman karşılığını bulmaması, bazı karşılaşmaların anlatı içinde işlevsiz kalması ve biçimsel açıdan etkileyici bölümlerin birbirinden kopuk ilerlemesi, filmin bütünlüğünü zayıflatıyor. Filmin adıyla anlatısı arasındaki ilişki de yeterince belirginleşmiyor. Bir sahnede karşımıza çıkan ateş, başlığın çağrıştırdığı görünmeyen nedenler ve onların izleri üzerine düşünmemizi sağlayacak bir anlam üretmiyor. Sonuçta geriye, kimi anlarında iki insan arasındaki geçici yakınlığın duygusunu yakalamayı başarsa da bunu bütünlüklü bir sinema deneyimine dönüştüremeyen bir film kalıyor.
Sanat Okulu (Yön. Abdullah Harun İlhan, 2026)
Sanat Okulu, İngiltere’deki bir sanat okulunun farklı köşelerinden derlenmiş görüntüleri, okul radyosunda yayın yapan bir öğrencinin sesi ve neredeyse hiç kesilmeyen bir müzik eşliğinde bir araya getiren deneysel bir kısa film. Fotoğraf kareleriyle hareketli görüntülerin iç içe geçtiği filmde kimi zaman boş koridorları, sınıfları ve pencereleri, kimi zaman da bu mekânlarda vakit geçiren öğrencileri görüyoruz. Kamera okul binasının dışına hiç çıkmıyor. Ancak bu sınırlı mekân içinde ışığın, renklerin, geometrik biçimlerin ve mimari ayrıntıların kullanımıyla oldukça zengin bir görsel dünya kuruluyor. Özellikle gün batımında pencerelerden görünen turuncu manzaranın iç mekânla buluştuğu görüntüler, filmin en etkileyici anlarını oluşturuyor. Bazı kompozisyonlar ise bir modern sanat müzesinde karşılaşabileceğimiz enstalasyonları ya da sergilenen sanat eserlerini hatırlatıyor. Mekânın sıradan ayrıntıları, kadrajın düzenlenişi ve ışığın kullanımı sayesinde kendi başlarına birer görsel çalışmaya dönüşüyor. Filmin bir sanat okulunda geçmesiyle bu estetik yaklaşım arasında da anlamlı bir ilişki kuruluyor. Sanatın üretildiği ve öğretildiği bir mekân, bu kez bizzat sanatın nesnesi hâline geliyor.
Filmin işitsel dünyası da en az görüntüleri kadar özenli. Okul radyosunda yayın yapan öğrencinin konuşmaları, belirli bir konuya bağlı kalmadan ilerleyen, bilinç akışını andıran bir yapıya sahip. Kişisel düşünceler, anılar, gündelik hayatın sıradan ayrıntıları ve akla gelen sorular herhangi bir anlatı düzenine bağlı olmadan birbirini takip ediyor. Bu konuşmalara neredeyse kesintisiz devam eden bir müzik eşlik ediyor. Radyo yayıncısının sesi duyulduğunda geri plana çekilen müzik, konuşmaların arasındaki boşluklarda yeniden belirginleşerek filmin ritmini oluşturuyor. Böylece görüntüler, konuşmalar ve müzik arasında sürekli değişen bir ilişki kuruluyor. Özellikle insansız mekân görüntülerinde sesin varlığı, boş koridorların ve sınıfların sessizliğini başka bir duyguya dönüştürüyor. Görüntülerle konuşmaların doğrudan örtüşmemesi de seyirciye kendi çağrışımlarını oluşturabileceği bir alan bırakıyor.
Tüm bu tercihler, Sanat Okulu‘nun biçimsel açıdan ne kadar özenli hazırlandığını gösteriyor. Görüntülerin seçimi, fotoğraf ile hareketli görüntü arasındaki geçişler, seslerin birbirine karışma biçimi ve müziğin kullanımı üzerinde dikkatle çalışıldığı açık. Ancak filmin görsel ve işitsel açıdan ulaştığı başarı, aynı ölçüde güçlü bir sinemasal anlatıya dönüşmüyor. Görüntüler tek tek değerlendirildiğinde etkileyici olsa da bir araya geldiklerinde birbirlerini ne ölçüde dönüştürdükleri, radyo yayınındaki düşüncelerin bu görüntülere nasıl yeni anlamlar kattığı tartışmaya açık kalıyor. Deneysel sinemanın sunduğu biçimsel özgürlük içinde ortaya çıkan bu çalışma, bir sanat öğrencisinin görsel-işitsel denemesi olarak oldukça başarılı bulunabilecek nitelikte. Ancak festivalin kısa film yarışmasındaki diğer yapımlarla birlikte değerlendirildiğinde, tamamlanmış ve kendine özgü bir sinema dilinden çok, henüz gelişmekte olan bir arayışın izlerini taşıyor. Sanat Okulu, estetik açıdan etkileyici anlar yaratmayı başarsa da bu anların toplamını aynı güçte bir sinema deneyimine dönüştürmekte sınırlı kalıyor.
Yerden Yüksek (Yön. Simay Başık, 2026)
Henüz proje aşamasındayken İstanbul Film Festivali kapsamında düzenlenen Köprüde Buluşmalar’ın 6. Kısa Film Atölyesi’ne seçilmiş ve burada Short by Short Ödülü’nü kazanmış olan Yerden Yüksek, Ankara Film Festivali’nin kısa film finalistlerinden. Film, bir gece kulübünde yolları kesişen, birbirini tanımayan iki genç kadının gecenin ilerleyen saatlerinde birlikte çıktıkları kısa yolculuğu takip ediyor. İki kadını önce bir gece kulübünde dans ederken görüyoruz. Asıl karşılaşmaları ise tuvalet sırasında gerçekleşiyor. Tuvaletlerin dolu olması üzerine ihtiyaçlarını giderebilecekleri bir yer bulmak için dışarı çıkmaları, onları kulübün kapalı ve kalabalık ortamından gecenin neredeyse boşalmış sokaklarına taşıyor. Film tam bu noktada kendisine oldukça güçlü bir alan açıyor.
Gece vakti sokak, özellikle kadınlar söz konusu olduğunda, çoğunlukla tehlikeyle birlikte düşünülen bir kamusal alan. Bir kadının gece sokakta uğradığı şiddetin ardından hâlâ “O saatte orada ne işi vardı?” sorusunun sorulabildiği bir toplumsal düzende parklar, sokaklar ve tenha köşeler kadınlara görünmez sınırlar çiziyor. Yerden Yüksek ise bu yerleşik algıyı tersine çeviriyor. Başık, beklenen tehdidi hikâyeye dâhil etmek yerine gecenin boşalmış sokaklarını iki genç kadının özgürce hareket edebildiği bir oyun alanına dönüştürüyor.
Birlikte dolaşıyor, konuşuyor, gülüyor, koşuyor, uygun bir köşe bulduklarında ihtiyaçlarını gideriyor, birbirlerine el uzatıyor ve yerden yüksek oynuyorlar. Şehir, giderek gündüz vakti sokağa çıkmış çocukların oyun alanına benziyor. Kadın bedeninin kamusal alandaki varlığını sürekli denetleyen bakış geri çekildiğinde iki genç kadın şehrin içinde çocukça bir serbestlikle hareket edebiliyor. Birkaç saat önce birbirine tamamen yabancı olan iki kadın arasındaki güven ve dayanışma da bu özgürlük alanının içinde gelişiyor.
Yerden Yüksek bu karşılaşmayı bir tehdit anlatısına dönüştürmemesiyle öne çıkıyor. Geceyi kadınların başına mutlaka kötü bir şeyin geleceği bir zaman dilimi olarak kurmak yerine, onlara şehrin içinde rahatça hareket edebilecekleri geçici bir alan açıyor. Ne var ki film, kurduğu bu güçlü fikrin ötesine geçmekte zorlanıyor. İki kadın yürüyor, konuşuyor, gülüyor, oynuyor ve yakınlaşıyor fakat açılan mesele yeni bir katman kazanmadan film sona eriyor. Bu nedenle Yerden Yüksek, kendi başına tamamlanmış bir kısa filmden çok, çok güçlü bir filmin çok iyi bir sahnesini izlemişim hissi bırakıyor. Kurduğu dünya, iki kadın arasındaki enerji ve gecenin sokaklarını dönüştürme biçimi akılda kalıyor; fakat tam da bunların açabileceği daha geniş alanı merak ederken film bitiyor.
Her Şey Dâhil (Yön. Elif Büşra Keleş, 2026)
Her Şey Dâhil, ailesiyle birlikte her şey dâhil bir otelde tatil yapan genç bir kadının hikâyesini anlatıyor. Prolog bölümünde bir arkadaşıyla yaptığı konuşmadan, karakterin kısa süre içinde bazı görüntüler çekip göndermesi gerektiğini öğreniyoruz. Ardından oteldeki gündelik hayatına, özellikle de babasıyla geçirdiği zamanlara tanıklık ediyoruz. Yönetmenin kendisini ve gerçek babasını kamera karşısına yerleştirdiği film, başlangıçta sıradan bir aile tatilini izliyormuşuz hissi yaratırken ilerleyen bölümlerde kurmaca içinde başka bir kurmacanın inşa edildiğini belli ediyor. Finalde ise izlediğimiz bütün bu sürecin önceden tasarlanmış bir anlatının parçası olduğu açığa çıkıyor.
Yönetmenin kendisini ve ailesini filminin merkezine yerleştirmesi, gündelik hayatın sıradan anlarından bir anlatı oluşturması ve seyirciyi izlediklerinin gerçekliği konusunda tereddütte bırakması, sinemada uzun zamandır kullanılan bir yöntem. Dolayısıyla Her Şey Dahil‘in özgünlüğünü bu biçimsel tercihin kendisinde aramak pek mümkün görünmüyor. Buna karşılık filmin en güçlü yanı, baba ile kız arasındaki son derece rahat ve samimi ilişki. Birlikte geçirdikleri zaman, gündelik konuşmaları ve birbirlerine verdikleri tepkiler, kamera karşısında olduklarını neredeyse unutturacak kadar doğal. Bu yakınlığın yalnızca oyunculukla kurulmadığı, gerçek hayatta da birbirlerini iyi tanıyan iki insanın rahatlığından beslendiği hissediliyor. Yönetmenin babasıyla böylesine organik bir ilişkisi olmasa, filmin bu kadar kendiliğinden akan bir atmosfer yakalaması da kolay olmayabilirdi.
Özellikle Muhittin Keleş’in kamera karşısındaki rahatlığı, filmin inandırıcılığını belirleyen en önemli unsurlardan biri. Diyalogların doğaçlamayla şekillenmiş izlenimi veren doğallığı, küçük jestler ve gündelik konuşmaların akışı, baba-kız ilişkisinin seyirciye geçmesini sağlıyor. Yönetmenin babasına ne ölçüde doğaçlama alanı tanıdığı bilinmese de sahnelerin katı bir senaryo düzeninden çok, iki insan arasındaki alışıldık iletişim biçiminden beslendiği düşüncesi güçleniyor. Annenin yalnızca birkaç kez sesiyle varlık göstermesi ise filmin odağını baba ile kız arasındaki ilişkiye taşıyor. Böylece aile tatili, iki karakterin birbirleriyle kurdukları ilişkinin doğallığı sayesinde seyir zevki yüksek bir deneyime dönüşüyor.
Filmin ortalarına doğru kurmaca içinde başka bir kurmaca kurulmaya başlandığını fark ediyoruz. Finalde bu yapının bütünüyle açığa çıkması, başlangıçta izlediğimiz sahnelere yeniden bakmamızı sağlıyor. Ancak bu hamle, anlatıya beklenmedik bir derinlik kazandırmaktan çok, filmin başından beri izlediği yöntemi tamamlıyor. Her Şey Dahil, biçimsel açıdan yeni bir şey söylemese de baba ile kız arasındaki ilişkinin samimiyeti, doğal oyunculukları ve gündelik hayatın içinden yakaladığı küçük anlarla izlenmeye değer bir kısa film. Filmin asıl başarısı, gerçek ile kurmaca arasındaki sınırları belirsizleştirmesinden çok, bu sınırlar içinde son derece sahici bir baba-kız ilişkisi kurabilmesinde yatıyor





























