Kurguyla Anlam Yaratılması: Edwin S. Porter
Edwin S. Porter, sinema kariyerine 1896’da Thomas Edison’ın yapımevi şirketinde çalışarak başlamıştır. Edison için belgesel niteliğinde filmler çekerek şirkette yerini sağlamlaştıran Porter, o dönem büyük bir ticari başarı yakalayan George Melies’in izinden gitmiş ve hareketli görsel olarak adlandırılan birçok öykü anlatmıştır. Fakat Porter’ın sinemaya en büyük katkısı bir öyküyü anlatırken farklı kamera açılarını ve kurgu tekniklerini kullanmış olmasıdır.
Yönetmen Edwin S. Porter’dan önce film sahneleri, tıpkı tiyatro izlermişçesine uzaktan ve tek plandan çekilirdi. Kameranın sabit durduğu film setinde oyuncular, sahnenin sağ ve sol aksı boyunca hareket ederdi. Böylece filmler, yalnızca sıralı sahnelerin peş peşe montajlanmasından oluşurdu. Ta ki Porter imzalı 1903 yapımı The Life of an American Fireman filmine kadar. Önceki yıllarda filmlerde yalnızca itfaiyecilerin yangın haberini alması, yola koyulması ve yangını söndürmesi beklenirdi. Yönetmen Porter ise bu filmiyle izleyicide bir duygu yaratmayı amaçlamış ve itfaiyecilerin hayatını bir belge niteliğinde anlatmak yerine bir anne ile kızını yangından kurtarılması şekilde tasarlamıştır. Böylece olağan bir yangın söndürme işlemini dramatize etmiştir. Teknik olarak da yenilikler içeren bu altı dakikalık kısa filmde sinema tarihinde ilk kez yakın plan çekimi yapılmıştır.
Edwin S. Porter’ın en çok ses getiren ve sinema tarihinde yeni bir dönem başlattığı kabul edilen filmi ise yine 1903 yapımı olan The Great Train Robbery filmidir. Bir suç çetesinin yaptığı tren soygununu anlatan film, hareketli anlatımı ve sahne çeşitliliği bakımından sinemada bir ilktir. Sadece on dört dakika süren bu kısa film, on iki farklı mekânda çekilmiştir ve izleyicinin heyecan duygusunu artırmak adına yönetmen Porter, teknik anlamda yenilikler denemiştir. Filmde eş zamanlı olarak ilerleyen iki farklı olay örgüsünü kurguda yapılan çapraz kesmelerle anlatarak izleyicide heyecan ve gerilim duygusu yaratmayı başarmıştır. Bu çapraz kesmeler bugün paralel kurgu tekniği olarak da bilinir ve yüzyıl geçmesine rağmen birçok filmde hâla kullanılır. Aynı zamanda aldığı ticari başarı sonrası yüzlerce taklidi yapılan The Great Train Robbery, Amerika sinemasının en önemli türlerinden olan western türünün öncüsü olmuştur.
1911 yılına kadar T. Edison ile çalışan Porter, toplumsal eleştiri içerikli filmler üretmiştir. Ardından Rex Film şirketini kurarak bağımsız olarak film çekmeye devam etse de sonraki dönemlerde yerini David Wark Griffith alacaktır.
Video, The Great Train Robbery filminden sahneler içermektedir.
Büşra Soylu
