Ballet Mécanique (yön: Fernand Leger, Dudley Murphy, 1924)
Kübist akımın öncü isimlerinden Fransız ressam Fernand Leger’nin Dudley Murphy’nin ortaklığıyla çektiği Ballet Mécanique (1924), Avantgarde akımının neden öncüllerinden ve başyapıtlarından biri olduğunu, çekildiği tarihin üzerinden neredeyse bir asır geçmesine rağmen, koruduğu “yeni” ve “şaşırtıcı” nitelikleriyle verir.
Ballet Mécanique, Guillame Apollinaire’in Kübizm için sarf ettiği “Tasarım sanatı” tanımlamasına yerleşen bir estetizm içerir. 1920’lerde Kübizmin dünyayı temsil etmenin yeni yöntemlerini arama arayışı, sinemanın iletişimsel araçlarının imkânlarıyla buluşunca; sinema, tiyatronun anlatım yapısına yaslanan dilinden sıyrılıp kendi özgün sesini verme imkânına erişir. Sinemaya özgü olan görüntüleri “yineleme” imkânı, nesnelerin ritmik bir dizisini yaratır ve görüntünün nesnel anlamını eritip, soyut anlamını vurgular. Fütürizmin güçlü etkisini gördüğümüz Ballet Mecanique’de makinelerin devinimi, yinelenen insan devinimleriyle birleşir ve makine-insanda yükselir.
Leger Ballet Mécanique’de, nesnelerin biçim bozuma uğratılmış ya da bütünsel yapılarından ayrıntılandırılmış görüntüleriyle, görüntüyü nesnel anlamının ötesine, “göstergesel” anlama taşır. Bu yüzden 1924 yılında yapılmış bu film, bunca senenin ardından izleyen herkese farklı çağrışımlar yaratan şaşırtıcı bir “deneyimdir.” (Çınar Ünal)
