Neredeyse 30 sene aradan sonra, ikincisi geçtiğimiz günlerde vizyona giren serinin ilk filmi Practical Magic (1998), bir aile lanetinin gölgesinde yaşayan köklü bir cadı soyundan gelen kız kardeşler Sally ve Gillian Owens’ın hikâyesini konu alır.
Lanete göre, bir Owens kadınına âşık olan her erkek, genç yaşta ölmeye mahkûmdur. Anne ve babalarının ölümünün ardından sıra dışı teyzeleri tarafından büyütülen kız kardeşler, sihir miraslarıyla başa çıkmaya çalışarak yetişirler. Yetişkinlik dönemlerinde ise birbirlerinden oldukça farklı yollar izlerler. Sally “yeteneklerinden” olabildiğince uzakta, “normal” bir hayat sürme umuduyla evlenip bir aile kurarken, Gillian yaşamın sunduğu çeşitli maceraları deneyimlediği farklı ilişkiler yaşar. Sally’nin eşinin vefatı ve ardından Gillian’ın şiddet faili sevgilisi Jimmy’nin ölümü gibi laneti doğrular nitelikteki trajik olaylar birbirini izler. Jimmy’nin ölümü, kız kardeşlerin onu kendilerini savunurken kazara öldürmeleri ve tehlikeli bir büyüyle hayata döndürme çabaları sonucunda gerçekleşir. Adamın intikamcı ruhu ölümünden sonra bile peşlerini bırakmayıp onları tehdit etmeye devam eder. Sally ve Gillian, teyzelerinin ve yerel kadın dayanışmasının yardımıyla güçlerini birleştirerek Jimmy’i sonsuza dek uzaklaştıracak büyük bir ruh kovma ayini gerçekleştirmeye mecbur kalır.
1998’de vizyona girdiğinde hem eleştirmenler nezdinde hem de ticari açıdan beklenen başarıyı sağlayamadığı düşünülen Practical Magic, özellikle son yıllarda etrafında giderek büyüyen bir hayran kitlesi oluşturmuş ve Cadılar Bayramı gibi belirli dönemlerde öne çıkarak sevilen bir kült klasik olarak anılmaya başlanmıştır. Nitekim uzun bir aradan sonra başrollerini yine Sandra Bullock ve Nicole Kidman’ın paylaştığı serinin ikinci filmi Practical Magic 2 (2026) izleyiciyle buluşmuştur.
Cadılık, 1970’lerden itibaren feminizmde tarihsel cadı avlarının kadın bedeni ve bilgisi üzerindeki denetimin bir aracı olarak yeniden okunmasıyla güçlü bir sembolik anlam kazanmıştır. Feminist bakış özgür kadını bir tehdit olarak kodlayan zinciri tersine çevirerek cadıyı bilgi, bağımsızlık ve direniş ile ilişkilendirmiştir. Buradan yola çıkan Practical Magic, cadılığı ataerkil toplumun cezalandırdığı ve korktuğu bir kadın bilgisi olarak yeniden tanımlar.
Kız kardeşlik, yas süreci ve bireyin kim olduğunu keşfederek kabullenmesi gibi konular ile dikkat çeken Practical Magic, feminist temaları sahip olduğu “cadı filmi” imajının düşündürdüğünden çok daha güçlü bir şekilde ele alır. Filmde, romantik bir kurtarılma hikâyesindense gücün ve iyileşmenin kaynağı kadınlar arası bağlarda saklıdır. Sally ve Gillian’ın zaman içerisinde uzaklaşsalar da birbirlerine ihtiyaç duyduklarında yan yana durmaları, eril şiddete karşı birlikte mücadele etmeleri, kendi kısıtlı kaynakları yetersiz kaldığında ise yine başka kadınlardan güç alarak yaşamda var olmaya devam edebilmeleri bu anlatının temelini oluşturur. Kadınların maruz kaldıkları ev içi/aile içi şiddeti de ele alan filmde, Gillian’ın uzaklaşmak için gösterdiği çabaya rağmen öldükten sonra bile kendisini rahat bırakmayan Jimmy karakteri, eril tahakkümün vücut bulmuş hâline dönüşür. Onunla mücadele etmek ise kolektif bir kadın eylemini gerekli kılmaktadır.
“Cadı” yani “kadın” olmaya atfedilen Owens laneti ise aslen bir erkek tarafından terk edilen gebe bir kadının gerçek hikâyesinin kadın aleyhinde tasarlanmış bir örtbas girişimidir. Düşmanca bir kültürün kadınların gücü üzerine kurguladığı bu lanet, kadınların acı çekmesini bizzat ve yalnızca onların suçu olarak yansıtır. Filmin finalinde bu laneti, kendisi olmayı kabul ederek bozan Sally, alışılagelmiş kadınlık kalıplarına uyum sağlamak adına onu farklı kılan özelliklerinden vazgeçmek yerine kendine özgü yeteneklerini içinde bulunduğu yaşam ile nasıl bağdaştırabileceğini keşfeder ve bir anlamda toplumsal cinsiyet dayatmalarına meydan okur.
Filmde, kadının evdeki emeği bir güç kaynağı olarak resmedilir. Şifalı bitkiler, gece yarısı içilen margaritalar ve komşuların sorunlarına bulunan çözümler geleneksel olarak kadınlara atfedilen işleri bir tür büyüye dönüştürür. İşin özü ise “pratik” olmaktır ve kadınların bilgisi dekoratif ve tali değil, işlevsel ve hayatidir. Öte yandan “topluluk olmak” hem bir tehdit hem de bir kurtuluş kaynağıdır. Zamanında Owens ailesini dışlayan kasabalı kadınlar, en son noktada yardım ve dayanışma için bir araya gelir. Kadın dayanışmasının amacına uygun şekilde işleyebilmesi için önce diğer kadınları eril düzenin dayatmalarını içselleştirerek denetleyen mekanizmaları aşması gerekir. Elbette tüm bu çıkarımlar filmde daha sezgisel ve sembolik bir şekilde işlenir.
Görüntü yönetimi açısından Practical Magic, yumuşak ışıklandırma tercihleriyle sıcaklık ve büyü dünyası hissi uyandırır. Cadı kadınların yaşadığı görkemli Victoria dönemi evi, vahşi görünümdeki bahçesiyle, filme bir karakter olarak katılır. Bununla birlikte çekim tercihleri görece güvenli bir çizgide ilerleyerek duygusal derinlik katılabilecek etkileyici sahnelerin az sayıda olmasına sebebiyet verir. Vizyondaki Practical Magic 2’yi kaçırmadan önce hikâyenin başını merak edenler için bugünlerde Netflix’te gösterimde.
