Winter Is Coming: İskandinav Sineması

Polat Öziş

Kongen av Bastøy (Marius Holst, 2010)

Günümüz İskandinav Sineması’nın en çarpıcı örneklerinden biri olan Kongen av Bastøy (King of Devil’s Island/Şeytan Adasının Kralı), yaşanmış bir hikâyeden uyarlanmıştır. Norveç’in Bastøy adasındaki bir ıslahevinde yaşananları oldukça gerçekçi bir üslup ile dile getiren film, bunun yanında İskandinav Yarımadası’nın tüm soğukluğunu da ayaklarımıza getirmektedir. Özellikle başından sonuna kadar takındığı gerilimli atmosferini bir dakika olsun kaybetmeyen film, izleyenlerine seyir zevki yüksek bir hikâye servis etmektedir. Göze batmayan dramı, ağdasız anlatımı ve insanın içine işleyen duygusallığı ile filmi yalnızca İskandinav Sineması’nın önemli bir örneği olarak değil,  dünya genelinde son yıllarda yapılmış en dokunaklı filmlerden biri olarak konumlandırabiliriz. Kuzey Yarım Küre’nin bu soğuk coğrafyasının sinemasına mesafeli yaklaşanlarda bile farklı bir tat bırakabilen Kongen av Bastøy, güçlü duruşu ve etkileyici anlatımıyla izleyen herkesin hayatına dokunabilmeyi başaran bir film.

Persona (Ingmar Bergman, 1966)

Sadece İskandinav Sineması’nın değil, Dünya Sineması’nın da en büyük isimlerinden biri olarak kabul edilen Ingmar Bergman’ın yönetmenliğini yaptığı film, şüphesiz sinema tarihinin en nevi şahsına münhasır yapımlarından biri. Dönemin popüler tiyatro oyuncularından birinin, psikolojik rahatızlığı olmamasına rağmen konuşmayı reddetmesini konu alan Persona, alışılagelmiş İskandinav Sineması’nın soğuk atmosferinden oldukça uzak bir film. Deniz kenarında, bir yazlıkta geçen hikâye kimi zaman karmaşık bir hâl alsa da okudukça daha sıkı sıkıya bağlanılan bir kitaba benzemektedir. Klasik anlatılardan oldukça uzak olan Persona’yı önemli kılan unsurların başında ise sinema dünyası için öncü olması gelmektedir. Bergman yalnızca özgün bakış açısıyla travmatik bir konuyu ele almakla kalmıyor, kendinden sonra gelecek yönetmenlere de bu film vesilesiyle ilham kaynağı oluyor. İskandinav Sineması denilince ilk akla gelen isimlerin başında yer alan Bergman’ın, sinemada sıradanlıktan sıkılanlara, Persona ile vadettiği dünya kaçırılmaması gereken bir başyapıt.